Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik

SEGE

Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik (SEGE) sıralaması araştırmaları ilçe, il ve bölgelerimizin gelişmişlik düzeyini, sosyo-ekonomik gelişmişliğin farklı boyutlarını temsil eden değişkenlerle analiz etmeyi ve karşılaştırmayı amaçlayan çalışmalar olup kamu yatırımları, teşvik politikaları ve insan kaynakları politikaları gibi pek çok alanda referans olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmalar il ve bölgelerin göreceli sıralamalarını vermesi yönüyle kalkınma politikalarının daha sağlam bir zemine oturtulmasına da önemli katkılar sağlamaktadır. 

SEGE-2017 kapsamında yapılan analizler sonucu elde edilen endeks değerlerine göre Türkiye’de illerin gelişmişlik seviyeleri 6 farklı kademede değerlendirilmiş ve endeks değerlerinin doğal kırınımları esas alınarak il kademe ve sıralamaları belirlenmiştir. 

Yapılan analizler sonucunda Batman’ın 6. gelişmişlik kademesinde ve il sıralamasında 72. sırada olduğu tespit edilmiştir.

 

Batman’da faaliyet gösteren sanayi kuruluşları, ortalama günlük kazanç değerinin (59,2 TL) ülke ortalamasına (64,4 TL) yaklaşmasını sağlamaktadır. Ancak Batman, 81 il içerisinde işgücüne katılma oranı (%36,2) en düşük ve işsizlik oranı en yüksek (%23,4) il konumundadır. Toplam nüfusunun %20’sinin sosyal güvenlik kapsamı dışında olduğu Batman, özellikle eğitim ve yaşam kalitesi boyutlarındaki değişkenlerde alt sıralarda yer almaktadır.

Batman'ın Alt Boyutlar İtibarıyla Gelişmişlik Sıralaması

  SEGE Demografi İstihdam Eğitim Sağlık Rekabet Mali Erişilebilirlik Yaşam İmalat
1996 65 - - - - - - - - -
2003 70 - - 72 77 - - - - 62
2011 70 - - - - - - - - -
2017 72 57 77 69 69 70 73 69 79 -

 

SEGE 2017 verileri 2003 ve 2011 yıllarında yapılan SEGE çalışmalarıyla kıyaslandığında Batman'ın il kademesinin değişmemiş olduğu, il sıralamasının ise 2003 ve 2011 yıllarında 70. sıradan 2017 yılında ise 72. sıraya gerilediği görülmektedir. 

Çalışma kapsamında illerin içinde yer aldığı Düzey-2 Bölgeleri de ayrıca bir kademe ve sıralamaya tabi tutulmuştur. Batman'ın da içinde yer aldığı TRC3 Dicle Bölgesi dört kademeli bölge sıralamasında 4., 26 bölge arasında da 25. sırada yer almaktadır. Bölgemiz SEGE 2003 ve 2011 çalışmalarında ise 24. sırada yer bulmuştu.

Aynı çalışma kapsamında gerçekleştirilen ilçe sıralamasında da Batman'ın ilçeleri altı kademelik sıralamada 3. ve 6. kademe arasında sıralanmıştır. Batman Merkez 3., Beşiri, Gercüş, Hasankeyf, Kozluk ve Sason 6. kademe olarak belirlenmiştir. 2004 ilçe SEGE çalışmasında 872 ilçe sıralanırken 2017 ilçe SEGE çalışmasında 970 ilçe sıralanmıştır.

Batman İlçelerinin Gelişmişlik Sıralamaları

İlçe Merkez Hasankeyf Gercüş Kozluk Beşiri Sason
2004 145 765 817 827 826 849
2017 388 897 912 922 928 939

 

Dicle Bölgesi Rekabet Analizi

Çalışma 9. Kalkınma Planı'nda yer verilen beş gelişme ekseninden "Bölgesel Gelişmenin Sağlanması" ve "Rekabet Gücünün Artırılması" eksenleri gözetilerek gelişmişlik araştırmalarında kullanılan göstergelerin yanı sıra TRC3 Bölgesi'ne özgü değişkenler kullanılarak il ve TRC3 Bölgesi ilçeleri (30 ilçe) düzeyinde 2011 yılında yapılmış bir rekabet analizidir. İllerin gelişmişlik düzeyine göre Batman 72. sırada yer almıştır.

Batman'ın Alt Boyutlar İtibarıyla Rekabetçilik Sıralaması

Sosyo-Ekonomik Sosyal Ekonomik Turizm
72 72 72 67

 

Batman İlçelerinin Rekabetçilik Sıralamaları

İlçe Merkez Hasankeyf Gercüş Kozluk Beşiri Sason
Sosyo-Ekonomik 1 19 21 15 20 24
Sosyal 2 12 22 24 23 25
Ekonomik 1 24 18 11 17 19
Tarım 16 27 13 20 4 30
Büyübaş Hayvancılık 4 20 12 8 7 16
Küçükbaş Hayvancılık 9 17 15 14 1 29

 

EDAM

Ekonomi ve Dış Politika Araştırma Merkezi (EDAM) tarafından 2009 yılında Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) ilki hazırlanan İl Bazındaki Rekabetçilik Endeksi çalışması, bölgesel kalkınmanın bileşenlerine ve iller arası rekabet ve etkileşimin düzeyine dikkat çekmesi açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında 2016 yılında gücellenen verilere göre Batman 2014 yılında 73. sırada yer almıştır.

Batman EDAM Sıralaması

  Rekabet Makroekonomik İstikrar Piyasa Büyüklüğü Finansal Derinlik​ Emek Piyasaları İnsan Sermayesi​ Yaratıcı Sermaye​ Sosyal Sermaye​ Fiziki Altyapı​
2008 73 80 68 69 70 75 75 67 69
2014 74 80 63 72 76 71 74 74 72

 

URAK

Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu Derneği (URAK) tarafından hazırlanan İllerarası Rekabetçilik Endeksi, Türkiye’de 81 ilin rekabetçilik seviyelerinin kapsamlı olarak incelendiği ve her sene kamuoyu ile paylaşılan tek çalışmadır. Bu çalışmaya göre 2016-2017 döneminde Batman 75. sırada yer almıştır.

Batman URAK Sıralaması

Yıl 2012-2013 2013-2014 2014-2015 2015-2016 2016-2017
Rekabetçilik 78 80 77 75 75
Beşeri Sermaye 79 80 79 78 77
Yaşanabilirlik 77 81 73 73 73
Yenilikçilik 66 68 66 62 67
Üretim ve Ticaret 55 59 55 57 67

 

TÜİK İllerde Yaşam Endeksi

Türkiye İstatistik Kurumu, ilk defa yayımlanan illerde yaşam endeksi ile bireylerin ve hanehalklarının yaşamını objektif ve subjektif göstergeler kullanarak yaşam boyutları ayrımında il düzeyinde ölçmeye, karşılaştırmaya ve zaman içinde izlemeye yönelik bir endeks çalışması yapmıştır. Çalışmanın amacı, ildeki yaşamın tüm boyutları ile izlenmesine ve iyileştirilmesine altlık oluşturacak bir gösterge sistemi geliştirmektir. İllerde yaşam endeksi; konut, çalışma hayatı, gelir ve servet, sağlık, eğitim, çevre, güvenlik, sivil katılım, altyapı hizmetlerine erişim, sosyal yaşam ve yaşam memnuniyeti olmak üzere yaşamın 11 boyutunu kapsamaktadır. Batman 2015 yılında yapılan çalışmaya göre 77. sıarada yer almıştır.

Batman Yaşam Endeksi Sıralamaları

  Genel Konut Çalışma Hayatı Gelir ve Servet Sağlık Eğitim Çevre Güvenlik Sivil Katılım​ Altyapı Hizmetlerine Erişim Sosyal Yaşam Yaşam Memnuniyeti
2015 77 70 81 76 68 72 74 63 74 68 67 73

 

TEPAV

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) 2020 yılı İnsani Gelişme Raporunu temel alarak 2017 yılı İnsani Gelişmişlik Endeksi çalışmasında illerin, gelir, sağlık ve eğitim düzeyine sınıflandırma yapıldı. Bu çalışmaya göre Batman 64. sırada yer almıştır.

Batman'ın TEPAV Sıralaması

İnsani Gelişmişlik Gelir Sağlık Eğitim
64 75 8 53

 

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) iş birliğinde hazırlanan 81 İlde Türkiye’nin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi çalışması 2020 verilerine göre Batman 77. sırada yer almıştır.

Batman Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Değerleri

Kadınların Payı Oran (%) Sıralama
Belediye meclisi üyelerinin cinsiyetlerine göre dağılımı 21,5 4
Şirketlerin imza yetkilerinin cinsiyetlerine göre dağılımı 2,8 78
Cinsiyetlerine göre yönetici pozisyonunda çalışma oran farkı (kadın/erkek) 43,1 77

Batman Yatırım Destek Ofisi

GAP Mah. 2509. Sok. Bina No: 2 Safir Plaza Kat: 5 Daire: 505 BATMAN

Bilgi Hattı

0(488) 212 65 24